سه لنگر اقتصاد ایران

۸:۵۹ - ۱۳۹۷/۷/۵کد خبر: 234280
*جواد صالحی اصفهانی/استاد تمام اقتصاد در دانشگاه ویرجینیا تک
یک نشریه آمریکایی با تاکید بر اینکه بحران اقتصادی ایران ارتباط چندانی با تحریم‌های آمریکا ندارد، ادعا کرد: تصمیماتی که دولت پس از ظاهر شدن سایه تحریم‌ها مرتکب شد از جمله عدم اطمینان‌دهی به سرمایه‌گذاران، ثابت نگه داشتن نرخ ارز در ۶‌سال، و ورود بی‌رویه مقادیر زیادی طلا و دلار به صرافی‌ها ازسوی بانک مرکزی، چالش پیش‌روی اقتصاد ایران را به یک بحران تبدیل کرده است.
نشریه فارن افرز با اشاره به این موضوع که بحران اقتصادی ایجاد شده در ایران را نمی‌توان کاملا به ترامپ و تحریم‌هایش ربط داد، نوشت: درحالی که در ایران پیامد‌های تحریم‌های اقتصادی آمریکا اجتناب‌ناپذیر بود برخی از تصمیمات اتخاذ شده بحران اقتصادی را گسترش داد. بارزترین این تصمیمات اشتباه ثابت نگاه داشتن نرخ ارز از سال ۲۰۱۲ بود، در‌حالی‌که طی این ۶ سال قیمت برخی از کالاها تا دو برابر افزایش یافت. این امر موجب بالا نگه‌داشته شدن ۱۰۰‌درصدی ارزش ریال و پیامدهای مخرب برای صادرات غیرنفتی و اشتغال شد.  اشتباه دیگر دولت ایران دست‌کم گرفتن تهدید تحریم‌ها و تاثیرات آن بر ریال بود. به جای اطیمنان دادن به سرمایه‌گذاران دولت تلاش کرد تا این افزایش قیمت دلار را حبابی معرفی کند که ازسوی افراد فاسد مهندسی می‌شود.
اما بانک مرکزی نیز در این بحران نقش خود را ایفا کرد. بانک مرکزی بود که دلارهای بی شماری را در اختیار صرافی‌ها قرار داد و دلیل این اقدام را نیز اطمینان دادن به سرمایه‌گذاران برای تثبیت ارزش ریال برشمرد. سرمایه‌گذاران نیز از این اشتباه بهترین استفاده را کردند و همه طلا و دلار ارائه شده ازسوی دولت را از بازار جارو کردند.
شوک‌های منفی خارجی به اقتصاد کشورهای در حال توسعه موضوعی بی‌سابقه نیست که در بسیاری از موارد نیز با بحران ارزش پول ملی آغاز می‌شود و در ادامه به دیگر بخش‌های اقتصاد نیز گسترش می‌یابد. البته مکانیزم این روند با دیگر کشورهایی همچون آرژانتین و ترکیه که با بحران ارزش پول ملی مواجه هستند متفاوت است؛ چراکه در ایران به‌دلیل وجود نفت، دولت نهاد اصلی دریافت ارز است. در ترکیه و آرژانتین ما شاهد آن هستیم که بانک‌های بزرگ دارای بدهی‌های دلاری عظیمی به وام‌دهندگان خارجی هستند. پس از اعمال شوک‌های اقتصادی بازپرداخت این وام‌ها بسیار دشوار خواهد شد.  همچنین دولت برای ممانعت از ورشکستی بانک‌ها اقدام به افزایش نرخ سود سپرده می‌کند که این امر نیز آسیب به بخش تولید شده و موجب افزایش تورم خواهد شد. اما بر خلاف ترکیه و آرژانتین ممکن است بحران ارزش پول در ایران به سیستم بانکی این کشور کمک کند؛ چرا که  بدهی‌های ایران برحسب ریال است؛ بنابر این تورم می‌تواند این بدهی‌ها را از بین ببرد. افزایش تورم که امسال پیش‌بینی می‌شود تا ۵۰ درصد افزایش یابد می‌تواند موجب افزایش ارزش دارایی‌های بانک‌ها شود. اما در ایران تاثیر کاسته شدن ارزش پول حتی با پیامد‌های این امر در کشورهای دیگر نیز متفاوت است؛ به‌نحوی‌که دولت می‌تواند از منابع ارزی خارجی که با فروش نفت حاصل می‌شود به گروه‌های جمعیتی یا بخش‌هایی از اقتصاد خود یارانه دهد. اکنون ایران دارای سه نرخ ارزی متفاوت نیز هست. به همین دلیل کاهش ارزش ریال در ایران نمی‌تواند پیامد‌های مشابهی را برای همه بخش‌های اقتصاد ایران در پی داشته باشد.  اعمال مجدد تحریم‌های آمریکا علیه ایران خسارات بسیاری را بر پیکره اقتصاد ایران وارد کرده است اما این موضوع را نمی‌توان با میزان کاهش ارزش پول ایران اندازه‌گیری کرد. اینکه برای اقتصاد ایران چه اتفاقی رخ خواهد داد تا حد زیادی به واکنش اشتغال و درآمد‌های واقعی به کاهش ارزش ریال مربوط است. دولت ایران پیش‌تر با حفاظت از فقیر‌ترین قشر افراد جامعه در برابر اثرات کمرشکن تحریم‌ها به این ابزار آمریکا پاسخ داده است. اما مشکل بزرگ دیگر اقتصاد ایران نرخ بالای بیکاری است. این گزارش در ادامه مدعی است که در ایران یک سوم از جمعیت مردان تحصیل‌کرده زیر ۳۰ سال و نیمی از زنان در این گروه سنی وتحصیلاتی بیکار هستند. گرچه یک ریال ارزان‌تر می‌تواند به دولت کمک کند تا با افزایش صادرات غیرنفتی میزان اشتغال را افزایش دهد. اما ازسوی دیگر محدودیت‌هایی نیز برای ایجاد شغل در ایران وجود دارد؛ چراکه آمریکا مانع از دسترسی آزاد ایران به سیستم جهانی بانکی شده است.



» ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید



آخرین اخبار

رتبه ایران در ۸ شاخص اقتصادی

فهرست خدمات دهی ۱۸ بانک و بیمه‌ اعلام شد

حق بیمه شخص ثالث ۱۵ درصد گران شد

هشدار به بازار ارز؛ دلار در جهان بالا کشید

دلار در بازار آزاد چند؟

دلار بار دیگر ترمز طلای جهانی را کشید

برنامه‌های بانک مرکزی برای سال ۹۸

طلا صعود کرد/قیمت پالادیم رکورد زد

آخرین قیمت بازار طلا و سکه ۲۸ اسفند ماه

عرضه ارز صادرکنندگان در بازار شدت گرفت

شعب کشیک بانک سینا در ایام نوروز ۹۸

محبوب‌ترین ارزهای خارجی کدامند؟

تداوم ارائه خدمات ارزی از سوی صرافی‌ها

پیام نوروزی مدیرعامل بانک سینا

پیام نوروزی مدیرعامل بانک کشاورزی

پیام نوروزی مدیرعامل بانک پارسیان

شرایط خرید سهام بانک های ادغامی اعلام شد

۲۰ سال زندان برای مدیران سابق بانک سرمایه

پیام نوروزی مدیرعامل بانک سپه

خدمات رسانی بیمه پارسیان در ایام نوروز

شرط بازگشت ارزش به پول ملی

در خصوص واگذاری شرکتهای"تامین سرمایه"

راهکاری برای جلوگیری از خروج سرمایه در سال ۱۳۹۸

نسبت بدهکاری صنایع به بانک ها

نسبت وام به ارزش ملک

زبان آذری به «بله» آمد

تفکیک مصارف پایه پولی خلق شده توسط بانک مرکزی

آیا بازار ارز و طلا آرام می شود؟

نرخ رسمی ​​۲۶ ارز افزایش یافت

قیمت طلا به زیر ۱۳۰۰ دلار رسید